Brainblog: laat je niet gijzelen door je emoties

 De prefrontale cortex, het rationele brein, en manager van de amygdala.              

 

Helder denken gegijzeld door emoties en instincten

Misschien herken je dit wel:

  • Je ervaart een stress, en je kan niet meer zo helder nadenken.  Je reageert reactief, op de automatische piloot en volgens bekende patronen. 
  • Je piekert over iets, en je denken stuurt je steeds in dezelfde kringetjes, je lijkt wel vast te zitten in een smalle tunnelvisie. Het piekeren neemt alleen maar toe,  zo ook de emotie van ongeduld, onbehagen of irritatie.
  • Er zit iets te knagen, een vage angst of een gevoel van onzekerheid. De emotie lijkt de overhand te hebben.  Het ontbreekt je aan verhelderende perspectieven, of een ander licht op het probleem. 

Dit zijn momenten waar de prefrontale cortex in onze hersenen het even laat afweten, ten gunste van het oudere, instinctieve, emotionele brein. Men spreekt in dit geval ook wel van een ‘amygdala highjack’, emotie en instincten gijzelen het helder denken. (meer over de amygdala kan je lezen in de blog 'een kort lontje')

 

De kracht van een goed ontwikkelde prefrontale cortex

De prefrontale cortex is een gebied in het jongste deel van de hersenen, en bevindt zich achter het voorhoofd.  Functies van dit deel van het brein zijn onder meer bewustzijn van gedachten, onderscheidingsvermogen, focus, intellect, ontwikkelen van persoonlijkheid en van zelfbeeld. Het helpt ons ook bij het maken en uitvoeren van plannen.   

Toegepast op de bovenstaande voorbeelden, kan een goed ontwikkelde prefrontale context ervoor zorgen dat we minder snel uit onze slof schieten als we onder druk staan, dat we afstand kunnen nemen van gepieker, en niet worden ‘gegijzeld’ door onze emoties. Het zorgt er ook voor dat we meerdere perspectieven kunnen ontwikkelen en aanhouden, en we op die manier het groter geheel kunnen blijven zien als we plannen maken of een probleem oplossen. Ook de manier waarop we onszelf zien, en het vermogen om over onszelf te reflecteren, wordt mee aangestuurd door delen van de prefrontale cortex.

 

Meditatie als ondersteuning voor een evenwichtige, rustige en gefocuste mind

Wetenschappelijk hersenondezoek [1] heeft aangetoond dat mediteren bijdraagt aan de ontwikkeling van de prefrontale cortex. Zo ziet men bij regelmatige mediteerders een toename van het aantal grijze cellen in bepaalde delen van dit hersengebied, de cortex wordt letterlijk steviger.  

Maar ook minder ervaren mediteerders vertonen al een veranderde breinstructuur. Zo ontdekte men in een onderzoek [2] bij beginnende mediteerders een verhoogde activiteit in delen van het brein die in verband staan met meta-awareness (bewust zijn van je eigen aandacht) of met het waarnemen van ronddwalende gedachten. 

Dichter bij huis,  in trainingen horen we van deelnemers dat er meer bewustzijn ontstaat over eigen (negatieve) gedachten, of dat reactief gedrag afneemt en men rustiger en wijzer reageert op moeilijke  situaties. 

Het gaat niet vanzelf, het vraagt oefening en engagement voor het proces. Maar iedereen kan het! 

 

Terug naar overzicht blogs

Terug naar Veerkracht

 

PFC.jpg

[1]"Kieran C. R. Fox, “Is Meditation Associated with Altered Brain Structure? A Systematic Review and Meta-Analysis of Morphometric Neuroimaging in Meditation Practitioners,” Neuroscience and Biobehavioral Reviews 43 (2014): 48–73.

[2]"David Creswell et al., “Alterations in Resting-State Functional Connectivity Link Mindfulness Meditation with Reduced Interleukin-6: A Randomized Controlled Trial,” Biological Psychiatry 80 (2016): 53–61. 7.